Levensmotto:

"Als je wilt behouden wat je hebt gekregen, moet je het elke dag weggeven".


Jan Willem Poot, Oprchter en Bestuurder Yes We Can Clinics


Het wordt tijd om naar een landelijke aanpak te gaan van de gespecialiseerde jeugdzorg


Interview door Robert Schurink

De zon staat hoog aan de hemel, de thermometer wijst 30 graden als ik de kliniek van Yes We Can Clinics in Hilvarenbeek bereik. Over de lange oprijlaan van het voormalige congresterrein van Philips rijd ik richting de moderne gebouwen. Hier verblijven in totaal 150 jongeren, waaronder 20 plekken voor betalende jongeren uit het buitenland die in de internationale kliniek verblijven. Het betreft jongeren met psychische problemen, verslavingen en gedragsproblemen, in de leeftijd van 13 tot en met 23 jaar. Zij verblijven er 10 weken en worden na de opname nog intensief begeleid gedurende 10 weken. Ruim 800 jongeren per jaar (fellow worden ze genoemd) vinden hun weg naar de gespecialiseerde kliniek, die een unieke aanpak kent zoals oprichter en ervaringsdeskundige Jan Willem Poot benadrukt. Het succes van deze werkwijze maakt dat de jonge organisatie in korte tijd fors is gegroeid. De keerzijde van het succes zijn oplopende wachttijden. Jan Willem komt mij zelf halen in de ruime hal. Hij oogt jong, energiek en gedreven. Tijd om hem aan het woord te laten.

Ervaringsdeskundige
"Mijn eigen jeugd was verre van gelukkig. Op school had ik niets te zoeken. De gezinssituatie maakte dat ik mijn heil zocht bij een groepje jongeren in de buurt, waarvan velen dezelfde problemen ervaarden thuis. Drugsgebruik en gokken werden mijn oplossing om niet te hoeven voelen en nadenken. Binnen een paar jaar was ik alles kwijt. Ik besefte dat ik hulp moest gaan zoeken. Dat viel niet mee in die tijd. Ik heb een kleine tien jaar gezocht naar de juiste hulpverleners, maar overal waar ik kwam was het hetzelfde. Als jongere kwam ik in een wereld terecht waarin de veiligheid ontbrak en de behandeling vooral gericht was op het medisch model. Er was veel geweld, chaos en overal was de staf bang voor de vaak gewelddadige cliŽnten. Ten einde raad besloot ik, als laatste redmiddel, mijn toevlucht te zoeken tot een vooraanstaande verslavingskliniek in Schotland met een totaal andere aanpak."

Schotland
"Vanaf de eerste dag werd ik daar warm ontvangen. De counselors en therapeuten lieten echte belangstelling zien voor mij en dat gaf ruimte om mijn verhaal te doen en de jeugdtrauma's te verwerken. Moeiteloos prikten ze door al te grote verzinsels en gaven me inzicht in mijn eigen gedrag en beslissingen. Dat was soms best confronterend. In 2005 kwam ik clean terug in Nederland en besefte dat ik nooit meer terug wilde naar het leven waarin ik zat. Ik greep elke kans aan die er was en kreeg een gelegenheid van een eigenaar van een outdoor & sportbedrijf om te laten zien dat ik echt veranderd was. Ik werkte me een slag in de rondte. Dag in dag uit, zeven dagen per week, werkte ik, vooral met jongeren. Na 4 jaar kreeg ik de mogelijkheid om het bedrijf over te nemen en pakte deze kans. In de zes jaar dat ik er werkte kwam ik veel jongeren tegen met problemen. Gedrag dat ik herkende. Jongeren die vastliepen bij de traditionele versnipperde jeugdzorg en bij elke zorginstelling een onveilige wereld aantroffen van seks, drugs, agressie en soms zelfs ongewenste zwangerschappen. Het leidde er uiteindelijk toe dat ik het outdoor & sportbedrijf verkocht en mij voornam om iets te gaan betekenen voor deze doelgroep."

Yes We Can
"Ik ben in 2010 gestart met een pilot met 30 jongeren, samen met een team van 25 coaches en behandelaren. Een pittige doelgroep. We baseerden onze werkwijze op drie pijlers. Voorop stond het bieden van een veilige omgeving, voor jongeren en medewerkers. Ten tweede gingen we volledig de verbinding aan met de jongeren door eerst iets van onszelf te geven en daarna pas vragen te stellen, wat best wel wennen was voor hulpverleners die gewend waren aan professionele distantie. En ten derde gingen we uit van liefdevolle confrontatie, gewoon eerlijk zijn en zeggen waar het op staat en wat je ziet. Het was pionieren, maar het sloeg aan. Het leidde er toe dat ik eind 2011 Yes We Can Clinics als officiŽle Jeugd GGZ oprichtte. In 2013 hadden we al een locatie met 85 bedden. Inmiddels zijn we landelijk bekend als gespecialiseerde jeugdkliniek en werken we intensief samen met vele Jeugdzorg en GGZ instellingen, zorgverzekeraars en gemeenten. Als nieuwkomer bleven we ons verbazen over de misstanden in de jeugdzorg en besloten we eind 2016 het gesprek aan te gaan met zoveel mogelijk collega instellingen in de jeugdketen. Ons doel is gezamenlijk de zorgketen te verbeteren."

Uniek concept
"We richten ons op een zware doelgroep met complexe problemen. Onze benadering slaat aan bij jongeren. Wij bieden ze individuele warmte, onvoorwaardelijke aandacht en een veilige omgeving, waarin ze tot rust kunnen komen. Maar we pakken ze ook stevig aan, van 7 uur in de ochtend tot 22.30 uur in de avond. Wekelijks melden zich 50 nieuwe cliŽnten, waarvan we de moeilijkste opnemen, die dit het hardst nodig hebben. Met een team van 320 psychiaters, psychologen, verpleegkundigen, counselors en coaches gaan ze een intensief traject in van behandeling en reflectie, zowel individueel als in groepen. Daarnaast doen we veel aan sport wat ook volledig in het teken staat van hun behandeling. Die combinatie werkt. Om terugval te voorkomen na een verblijf van 10 weken, bieden we hen een intensief nazorgtraject van 10 weken waarin ze twee dagen per week terugkomen. Heel soms is een tweede behandeling nodig, maar met trots kan ik zeggen dat we op deze manier 70% van de jongeren weer een volwaardige toekomst kunnen geven. Dat komt ook omdat we de thuissituatie intensief betrekken bij de behandeling, resulterend in 30 uur familietherapie. De ouder(s) geven we inzicht in de oorzaken van het afwijkende gedrag van het kind en we leren hen de noodzaak er zelf anders mee om te gaan. De basis van ons succes ligt mede in die systeem benadering."

Transitie
"De rol die de gemeenten hebben gekregen in de jeugdzorg is ingewikkeld. Wij spreken veel met gemeenten en politici, die met belangstelling kijken naar onze visie. Zij worstelen met hun nieuwe rol. De zorgketen is nog steeds erg versnipperd. We moeten soms durven zeggen over behandelingen of behandelplekken: dit werkt gewoon echt niet, hier worden jongeren niet beter van. Wij schrikken bijna dagelijks van de verhalen over hun zorgverleden van de jongeren die hier binnen komen. Dat moet voor de jeugdketen een wake up call zijn. Het start bij bestuurders, die durven aan te geven dat het anders moet, ook in hun eigen organisatie. Als we te veel in stand houden, komen we niet verder. We moeten ook af van de postcodefinanciering, ik heb 10 mensen extra moeten aannemen om het gemeentelijk beleid te kunnen handelen, dat te vaak verschilt per gemeente. We doen het omdat het gevraagd wordt, maar het wordt tijd om naar een landelijke aanpak te gaan van de gespecialiseerde jeugdzorg."

Leiderschap
"Goed leiderschap vind ik ingewikkeld. Ik startte vanuit idealisme, maar liep al snel aan tegen mijn eigen tekortkomingen als nieuwe bestuurder. Ik denk dat ik alle fouten wel heb gemaakt die een beginnend bestuurder maakt en ik leer nog iedere dag. Gelukkig ben ik omringd door fantastische professionals die mij hebben gevormd en heb ik een geweldige medebestuurder. Door zijn grote financiŽle, IT en administratieve kennis en ervaring zijn wij een ijzersterk team. Als bestuurder doe je het goed als je je medewerkers dagelijks weet te inspireren. Niet continu door te corrigeren, maar door hun professionele trots aan te spreken. Elke leider moet zich realiseren dat het een eer is om te mogen leiden. Je moet dit 24/7 doen en continu de reden checken waarom je een bepaalde beslissing maakt. Het is je plicht naar je medewerkers ťn naar je cliŽnten of klanten dat deze beslissingen altijd in hķn belang zijn en niet in je eigen belang."

Meer interviews lezen? Klik op deze link:Captains of Healthcare